Η αγέλη κι ο ηγέτης

Το «αλίευσα» στο διαδίκτυο και το μεταφέρω αυτούσιο…

Προσέξτε καλά την φωτογραφία !!!

Οι τρεις πρώτοι λύκοι είναι οι πιο αδύναμοι και άρρωστοι. Αυτοί δίνουν τον ρυθμό, για να μην μείνουν πίσω και χαθούν.

Ακολουθούν πέντε δυνατοί λύκοι, ενώ στη μέση, είναι ο πλούτος της αγέλης: Οι θηλυκές με τα μικρά τους .. Πίσω τους, άλλοι πέντε δυνατοί λύκοι... 

Και τελευταίος, σχεδόν απομονωμένος, είναι ο αρχηγός-ηγέτης, ο πιο δυνατός, για να επιτηρεί την αγέλη και να την προσέχει .... !! Τελευταίος ...!!!

ΥΓ: Γαμώ τον πολιτισμό μας...

Η σκλαβιά

Πεθαμένες καλησπέρες (1995) - Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Πεθαμένες καλησπέρες (1995)

Στίχοι: Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Μουσική: Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Πρώτη εκτέλεση: Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Άλλες εκτελέσεις: Δημήτρης Μητροπάνος

Με τραγούδια λυπημένα
ανταμώναμε τα βράδια
και με χάδια κουρασμένα
απ’ της μέρας τα σημάδια
Τα τσιγάρα μοιρασμένα
η κιθάρα δανεική
όνειρα μπογιατισμένα
σε μια ασπρόμαυρη ζωή.
Τώρα πάψαν τα τραγούδια
ξέβαψαν τα χρώματα
δρόμοι και παλιές πλατείες
άλλαξαν ονόματα

Κι άμα δω κανένα φίλο
τρέμω μη με θυμηθεί
πεθαμένες καλησπέρες
δε γουστάρω να μου πει

Μού ‘χες πει πως όλα αλλάζουν,
τρομαγμένα και βουβά
κι ό,τι πιότερο αγαπάμε
μας πληγώνει πιο βαθιά.
Μού ‘χες πει πως όλα αλλάζουν
φτάνει μόνο μια αφορμή
μα τα δυο σου μάτια μοιάζουν
φάροι σ’ άγονη γραμμή

Κι άμα δω κανένα φίλο
τρέμω μη με θυμηθεί
πεθαμένες καλησπέρες
δε γουστάρω να μου πει.
Κι άμα δω κανένα φίλο
τρέμω μη με θυμηθεί
πεθαμένες καλησπέρες
δε γουστάρω να μου πει.

Παροιμίες (Γριά)

Γριά

Αγάλια αγάλια γίνεται η αγουρίδα μέλι κι αγάλια κάνει η γριά τον νεαρό και θέλει.

Άκουσε η γριά φωνή κι αναρρούφα να τηνε πει.

Αλλού πονάει η γριά κι αλλού την τρίβει ο γέρος.

Άμα εγέρασε η σαμάμα (γριά), εφόρεσεν καγιουράδιν (βαρύτιμο μεταξωτό πέπλο).

Αναπάψου, γριά, το θέρος κι αγριοπείνα το χειμώνα.

Ας τρώει η γριά κι ας βογκάει (μουρμουρίζει) ο γέρος.

Αφού την έπαθε η γριά, έβαζε το μάνταλο.

Βάρ’ τη νια με το καλάμι και τη γριά με τη μα­τσούκα.

Βγήκε ο γέρος στο κλωτσάτο κι η γριά στο κοπελάτο.

Γάιδαρος είναι γάιδαρος, ας εφορεί και σέλλα και η γριά κι αν ομορφίζεται δεν γίνεται κοπέλα.

Γλυκάθη η γριά στο μέλι κι έφαγε και την κυ­ψέλη.

Γλυκάθηκε η γριά στα σύκα κι έφαγε και τα συκόφυλλα.

Γλυκάθηκε η γριά στα σύκα κι όλη νύχτα τ’ αναζήτα.

Γλυκάθηκε η γριά στο μέλι, θα φάει και το κουβέλι.

Γλυκάθηκε η γριά στο μέλι και θα φάει και το καρβέλι.

Γριά δεν είχε βάσανα κι αγόραζε γουρούνι.
Γριά κι αν τσατσανεύεσαι (νεανίζεις), τα μάγουλά σου φαίνονται.

Γριάς μαντέματα και γέρου παραμύθια.

Δεν αξίζει ούτε την κλανιά της γριάς.

Δέσε, γέρο, το βρακί σου κι ό,τι δει η γριά το θέλει.

- Δε σου δίνω, γριά, ψωμί  - Βρέξε μου το στο ζουμί. – Δε σου δίνω ούτε σταλιά. - Βρέξε μου το πιο καλά.

Δώσαμε της γριάς αυγό και το ’θελε μελάτο…
Είπαν της γριάς να χέσει κι έκατσε κι εξεκωλώθη.

Είχαμε τη γριά μας έπεσε κι ο γέρος.

Εκατό χρονών γριά και γυρεύει παντρειά.

Έμαθε η γριά στο μέλι, σώνει και καλά το θέλει.

Εσύ γριά που διακονείς έχεις αλεύρι και πουλείς.

Η γκαστρωμένη χόρευε και η γριά σφίγγονταν.

Η γραία τον Καλαντάρην σύκα εγύρευεν.

Η γριά για τ’ αλεύρι κι ο γέρος για την πίτα.

Η γριά δεν είχε διάβολο κι αγόρασε ένα γέρο.
Η γριά δεν είχε δόντια κι ήθελε και παξιμάδια.

Η γριά δεν έλπιζε να παντρευτεί και αρραβώνα γύρευε.

Η γριά δεν το ‘λπιζε να παντρευτεί κι ήβρε άντρα χορευτή.

Η γριά έδωκε ένα άσπρο να μπει στο χορό και για να βγει δίνει δέκα.

Η γριά η κότα έχει το ζουμί, μα η πουλάδα κάνει τον πετεινό και λαλεί!

Η γριά η Νέντζω χάλευε, κεράσι το μεσοχείμωνο.

Η γριά κάνει εκατό για να πιάσει χορό και διακόσια για να σχολάσει.

Η γριά κι αν ερωτεύεται, στ’ ανήφορο της φαίνεται.

Η γριά κι αν ομορφίζεται, δε γίνεται κοπέλα.

Η γριά κι αν στολίζεται στον ανήφορο γνωρίζεται.

Η γριά κι αν στολιστεί δε γίνεται κοπέλα.

Η γριά με την καλή ψυχή ευρέθη γκαστρωμένη.

Η γριά με την καλή ψυχή εβρέθη πεινασμένη.

Η γριά να παντρευτεί δεν το ‘λπιζε και πανωπροίκια γύρευε.

Η γριά ξεροχτενίζεται κι ο γέρος ξεροποντίζεται.

Η γριά παντρειά δεν ήλπιζε, πανωπροίκι γύρευε.
Η γριά που κορκαλίζει (τρώει σκληρά πράγ­ματα) το δοντάκι της θα το ‘βρει.

Η γριά σαν χαιρότανε, τα νιάτα της θυμότανε.

Η γριά στο μεσοχείμωνο θυμήθηκε πεπόνι.
Η γριά στο μεσοχείμωνο, ξυλάγγουρα γυρεύει.
Η γριά στο μεσοχείμωνο, τ’ αγγούρι ενεθυμήθη.
Η γριά σφεντόνα έφτιαχνε, όταν τα σύκα τέλειωναν.

Ήλεγε κι απόλεγε η γριά πεπόνι.

Θέλει η γριά και παίζει ο γέρος.

Κάηκε η γριά στο κουρκούτι και φυσάει και το γιαούρτι.

Κάκιωσε η γριά κι έσπασε γαβάθα με κουκιά.

Καλόμαθε η γριά στα σύκα και εμπαινόβγαινε κι εζήτα.

Κάτσε γριά, περίμενε, να κάνω γιο να παντρευτείς.

Κάτσε γριά, περίμενε, να πάρεις νιο να σ’ αγαπά.

Λέγε, λέγε το κοπέλι, κάνει τη γριά και θέλει.

Λίγα ήταν της γριάς και γέννησε κι ο γέρος.

Μάραθο το μάραθο γεμίζει η γριά τον κάλαθο.

Μια γριά δεν ήξερε κι όμως ορμήνευε.

Μια γριά μονοδοντού άντρα γύρευε η πορδού.

Μια γριά μονοδοντού, άντρα γύρευε παντού.

Μια φορά γελιέται η γριά κι ύστερα μανταλώνεται.

Ο κόσμος με τον κόσμο του κι η γριά με το κουρκούτι.

Όλα τα στραβά καρβέλια η γριά μας τα έκανε.

Όλη μέρα δώσ’ και πάρε και το βράδυ άψε μου, γριά, το λύχνο.

Όλοι κοιτάζουν τον καβγά και η γριά το μέλι.

Όλος ο κόσμος καίγεται κι η γριά χτενίζεται.

Ο Μάρτης έβαλε τη γριά μες στο καζάνι.

Όντας η γριά εγγαστρώθη, έπειτα εκλειδομανταλώθη.

Όντας η γριά επομπεύθη, ύστερα εμανταλώθη.

Όντας το ‘παθε η γριά, μαντάλωνε.

Όπου γέρος κακό σκάνταλο, όπου γριά κακή βουλή.

Όσο βιάζεται η γριά, τόσο κόβεται η κλωστή.

Ότι είχε η γριά στο νου της, το έβλεπε και στο όνειρό της.

Όχι γριά, ζαρωμένη.

Πετάχθη η γριά απ’ το φράχτη με τη ρόκα το αδράχτι.

Σαν τη πάθει η γριά, σιγουροπερατώνεται.

Σαν φάει η γριά το σύκο της, είναι μισοχείμωνο.

Σκουλί, σκουλί το μάραθο γέμισε η γριά τον κάλαθο.

Στην ανυδριά καλή ‘ναι κι η γριά.

Στης γριάς το διάσελο το Μάρτη πέφτει χιόνι.

Σύμπα, γριά, το μονοδαύλι, όσο να ‘ρθει το τριδαύλι.

Τα ‘χε η γριά στο λογισμό της, τα ‘βλεπε και στ’ όνειρό της.

Της γριάς ο κώλος ξέρει παραμύθια.
Της γριάς της τάξανε δέκα να χορέψει και χίλια για να σταματήσει.

Της γριάς τον έπαινο ανήφορος το δείχνει.

Αναφορά χωροφύλακα

Της λήθης το πηγάδι (2001) - Γιάννης Χαρούλης

Της λήθης το πηγάδι (2001)

Στίχοι: Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Μουσική:  Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Πρώτη εκτέλεση: Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Άλλες εκτελέσεις: Γιάννης Χαρούλης

Της παπαρούνας τον ανθό
να μην τον εμυρίσεις.
Γιατί σε μένα μάτια μου
μια μέρα θα γυρίσεις.

Να μου γυρέψεις τη φωτιά
και του τρελού το χάδι.
Πάντα ζητούσες τα φιλιά
που αφήνουνε σημάδι.

Τα χάδια μου τα πέταξα
στης λήθης το πηγάδι.
Να μην τα βρουν οι αγκαλιές
που βγαίνουνε σεργιάνι.

Με διαβατάρικα πουλιά
έρωτα να μην πιάνεις.
Γιατί είναι διαβατάρικα
και γρήγορα τα χάνεις.

Και σου κουρσεύουν τη λαλιά
κι ανάσα πια δεν έχεις.
Κι όλο γυρίζεις το πρωί
χάδι να μου γυρεύεις.

Τα χάδια μου τα πέταξα
στης λήθης το πηγάδι.
Να μην τα βρουν οι αγκαλιές
που βγαίνουνε σεργιάνι.

Hiroshima - Nagasaki: Όταν η ανθρωπότητα γνώρισε από κοντά το πρόσωπο της κόλασης

Η ρίψη ατομικής βόμβας στις ιαπωνικές πόλεις Hiroshima και Nagasaki αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Με τον τρόμο που προκάλεσε σε όλον τον πλανήτη αναδείχτηκε σύμβολο υπέρ της παγκόσμιας ειρήνης και του πυρηνικού αφοπλισμού και οδήγησε στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου με την παράδοση της Ιαπωνίας λίγες μέρες αργότερα.

Ο βομβαρδισμός της Hiroshima από τις Η.Π.Α. έγινε λίγο πριν τη λήξη του Β' Παγκοσμίου πολέμου, στις 6 Αυγούστου 1945 και ήταν η πρώτη πολεμική πυρηνική επίθεση της Ιστορίας. Η βόμβα ήταν τύπου ουρανίου 235, η οποία είχε λάβει το προσωνύμιο «Little Boy» (αγοράκι) στο κέντρο συναρμολόγησης και δοκιμών Alamogordo. Τα αποτελέσματα της έκρηξης δεν ήταν γνωστά εκ των προτέρων, μια και τέτοιου τύπου βόμβα δεν είχε δοκιμαστεί, όπως η βόμβα πλουτωνίου, που ακολούθησε. Τη ρίψη της έκανε ο συνταγματάρχης Paul Warfield Tibbets, Jr., κυβερνήτης ενός αεροσκάφους Β-29 της Αεροπορίας Στρατού, στο οποίο είχε δώσει το όνομα της μητέρας του, «Enola Gay». Το Β-29 υπέστη ισχυρή ανατάραξη με την έκρηξη της βόμβας, παρά το γεγονός ότι απείχε ήδη 18 περίπου χιλιόμετρα από το σημείο της έκρηξης. 

«Ένα εκτυφλωτικό φως γέμισε το αεροσκάφος. Γυρίσαμε και κοιτάξαμε τη Hiroshima. Η πόλη ήταν σκεπασμένη από ένα τρομερό σύννεφο... που ανέβαινε σαν μανιτάρι. Κανείς δεν μιλούσε. Αίφνης, όλοι άρχισαν να φωνάζουν. Κοιτάξτε, κοιτάξτε, κοιτάξτε!».

Ο συγκυβερνήτης του Enola Gay, Robert A. Lewis, έγραψε στο ημερολόγιό του: «Θεέ μου! Τι κάναμε;»

Υπολογίζεται ότι επιτόπου φονεύθηκαν περίπου 70.000 άτομα, οι περισσότεροι άμαχοι. Πολύ περισσότεροι πέθαναν αργότερα ή έπαθαν σημαντικές βλάβες στην υγεία τους λόγω της ραδιενέργειας. Από την πόλη διασώθηκε μόνον ο θόλος (από μπετόν) και ο σκελετός του κτιρίου που τον στήριζε. Πριν την έκρηξη αυτό ήταν το κτίριο που στέγαζε την «Εμπορική Έκθεση της Περιφέρειας της Hiroshima». Ο θόλος υπάρχει και σήμερα, όπως ακριβώς απέμεινε μετά την έκρηξη, και είναι από τα διατηρητέα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Hiroshima, ώρα 8:15. Το πρωινό της 6ης Αυγούστου για την ιαπωνική πόλη των 300.000 κατοίκων είναι πολύ διαφορετικό από τις υπόλοιπες 365 μέρες του χρόνου. Ένα εκτυφλωτικό φως και μια λάβα από καυτό σύννεφο καπνού που ταξίδευε με απίστευτα μεγάλες ταχύτητες συνέτριψε και απανθράκωσε σε κλάσματα δευτερολέπτου πάνω από 70.000 αθώες και ανυποψίαστες ψυχές προκαλώντας τον μεγαλύτερο όλεθρο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Περίπου το 69% των οικοδομημάτων της πόλεως καταστράφηκε εντελώς και ένα άλλο 6,6% υπέστη σοβαρές ζημιές. Κατά τους επόμενους μήνες, περίπου 60.000 ακόμα άνθρωποι πέθαναν από τραύματα ή έκθεση σε ραδιενέργεια. Στο σύνολο των θανάτων υπολογίζεται ότι το 60% οφείλεται στην αρχική θερμοκρασία (από ακαριαία ολική εξαέρωση ή τήξη του σώματος μέχρι εγκαύματα), το 20% από μηχανικό τραυματισμό από το ωστικό κύμα (καθαυτό έκρηξη) και το υπόλοιπο 20% από τη ραδιενέργεια. Από το 1945 μέχρι σήμερα, αρκετές χιλιάδες ακόμα έχουν πεθάνει από ασθένειες που προκάλεσε η έκρηξη της βόμβας, οι περισσότεροι από λευχαιμία, λέμφωμα, καρκίνο των πνευμόνων και άλλα είδη καρκίνου.
Για όσους βρίσκονταν εκεί και επέζησαν κάνουν λόγο μόνο για το πρώτο δευτερόλεπτο, τότε που είδαν ένα καθαρό φως, εκτυφλωτικό, έντονο φως. Μπορεί να υπήρξε και ήχος, αλλά κανείς δεν τον άκουσε μιας και το φως τρέχει πιο γρήγορα από τον ήχο. Η αρχική λάμψη εξαπέλυσε μία σειρά από δεινά. Πρώτη ήρθε η θερμότητα. Κράτησε για μια στιγμή, ήταν όμως τόσο έντονη.

Έλιωσε τα κεραμίδια στις στέγες και τους κρυστάλλους του χαλαζίτη μέσα στους γρανιτόλιθους. Kαρβούνιασε σε έκταση δύο σχεδόν μιλίων τους τηλεφωνικούς στύλους. Κι έκανε στάχτη τα ανθρώπινα πλάσματα, που βρίσκονταν εκεί κοντά, σε τέτοιο βαθμό ώστε τίποτα δεν έμεινε σαν κατάλοιπο, παρά μόνο οι σκιές τους καμένες πάνω στην άσφαλτο ή πάνω στους πέτρινους τοίχους. Σε μία ακτίνα τεσσάρων χιλιομέτρων κάηκε το γυμνό δέρμα όλων των ανθρώπων.
Αμέσως μετά ήρθε η έκρηξη. Έκρηξη σαρωτική με κίνηση απομακρύνσεως από την πύρινη σφαίρα, με τη δύναμη ενός ανέμου 800 χιλιομέτρων την ώρα. Μόνο τα αντικείμενα που παρουσίαζαν ελάχιστη επιφάνεια αντιστάσεως - οι κουπαστές στις γέφυρες, οι σωλήνες, οι στύλοι - παρέμειναν στην θέση τους. Κατά τα λοιπά, μέσα σ’ έναν γιγάντιο κύκλο με διάμετρο 3,5 χιλιομέτρων, τα πάντα είχαν γίνει συντρίμμια.
Η θερμότητα και η έκρηξη προκάλεσαν και τροφοδότησαν χιλιάδες φωτιές σε χιλιάδες σημεία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ενώ λίγα λεπτά μετά την έκρηξη, άρχισε να πέφτει μια παράξενη βροχή. Οι σταγόνες ήταν μεγάλες σαν καρύδια και μαύρες! Το τρομακτικό αυτό φαινόμενο προέκυψε από την εξάτμιση της υγρασίας της πύρινης σφαίρας και την συμπύκνωσή της στο σύννεφο που ανέβλυζε από αυτή. Καθώς το σύννεφο που είχε σχηματισθεί από τους υδρατμούς και τον κονιορτό της Hiroshima έφτασε σε μεγαλύτερο ύψος και σε ψυχρότερα στρώματα αέρα, οι υδρατμοί συμπυκνώθηκαν και έπεσαν κάτω σαν βροχή. Η βροχή δεν ήταν ικανή να σβήσει τις φωτιές, ήταν όμως ικανή, σαν «μαύρη βροχή», να αποκορυφώσει την κατάπληξη και τον πανικό. Χιλιάδες άνθρωποι έτρεχαν αλλόφρονες προς άγνωστες κατευθύνσεις υποτίθεται για να σωθούν. Μάταια...

Λίγες μέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου 1945, οι Αμερικανικές δυνάμεις έριξαν τη δεύτερη (και τελευταία μέχρι σήμερα πυρηνική βόμβα εναντίον ανθρώπων) στο Nagasaki. Εδώ η βόμβα ήταν άλλου τύπου και χρησιμοποιούσε ως γόμωση το πλουτώνιο. Αυτή είχε λάβει το προσωνύμιο «Fat Man» (χοντρός) στο εργαστήριο κατασκευής της. Αρχικός στόχος ήταν η ιαπωνική πόλη Kokura, επειδή όμως το νησί Kyushu, στο οποίο βρίσκεται, ήταν καλυμμένο από πυκνή ομίχλη, ο επικεφαλής της αποστολής ταγματάρχης Charles W. Sweeney, ακολουθώντας το σχέδιο, υποχρεώθηκε να στραφεί στον αναπληρωματικό στόχο, την πόλη του Nagasaki. Η έκρηξη ήταν ακόμη σφοδρότερη από την προηγούμενη και σχεδόν διέλυσε το Β-29 του Sweeney, το οποίο μόλις που πρόλαβε να προσγειωθεί στην Okinawa. Ωστόσο, λόγω της γεωγραφικής θέσεως του Nagasaki, τα αποτελέσματά της στο έδαφος ήταν λιγότερο καταστροφικά από αυτά της βόμβας στη Hiroshima. Ωστόσο, οι συνέπειες της ραδιενέργειας δεν ήταν λιγότερο βαρείες από αυτές της προηγούμενης βόμβας.

Οι δύο αυτές ρίψεις έγιναν με προσωπική απόφαση του τότε Προέδρου των ΗΠΑ Harry S. Truman. Για να πραγματοποιηθούν, ο διοικητής της μοίρας της Αεροπορίας Στρατού Carl A. (Tooey) Spatz, στην οποία ανήκαν τα αεροσκάφη, ζήτησε έγγραφη τη διαταγή από την πολιτική ηγεσία «αρνούμενος να σκοτώσει ίσως 100.000 άτομα με προφορικές μόνον εντολές». Η διαταγή πράγματι του στάλθηκε εγγράφως με τις υπογραφές του Υπουργού Εσωτερικών George Catlett Marshall, Jr. και του Υπουργού Στρατιωτικών Henry Lewis Stimson. Η τελική, ωστόσο, απόφαση, σύμφωνα με το Σύνταγμα των Η.Π.Α., έπρεπε να ληφθεί μόνον από τον Πρόεδρο, ο οποίος και την έλαβε, με την αιτιολογία ότι οι ρίψεις αυτές θα έφερναν γρήγορο τέλος στον πόλεμο στο θέατρο του Ειρηνικού και ότι τα θύματα από τις βόμβες θα ήταν λιγότερα από τις απώλειες σε μια ενδεχόμενη απόβαση στην Ιαπωνία ή από τη συνέχιση του πολέμου. Η εκτίμηση αυτή, όμως, έχει ισχυρά αμφισβητηθεί και υποστηρίζεται η άποψη ότι η ρίψη των ατομικών βομβών ήταν μια επίδειξη δύναμης από τις Η.Π.Α. προς τον υπόλοιπο κόσμο και κυρίως προς τη Σοβιετική Ένωση. Ως τέτοια, προλείανε το έδαφος για την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου.

Την περίοδο εκείνη η Γερμανία είχε δηλώσει παράδοση στους Συμμάχους ήδη από τις 8 Μαΐου του 1945 και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν αναπόφευκτο. Η Ιαπωνία ζητούσε από τον Ιούλιο τη σύναψη ειρήνης με τους Συμμάχους, αλλά υπό όρους. Η Βρετανία και οι Η.Π.Α. ωστόσο επέμειναν στην παράδοση της χώρας άνευ όρων, με αποτέλεσμα η Ιαπωνία να αποσύρει την πρόταση ειρήνης. Την ίδια εποχή πραγματοποιήθηκε επιτυχώς στην έρημο Alamogordo η δοκιμή της πρώτης πυρηνικής βόμβας. Έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν τη ρίψη των πυρηνικών βομβών, διαπράττοντας ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα πολέμου στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Οι δυο βόμβες είχαν κατασκευαστεί στα πλαίσια του Σχεδίου Μανχάταν (επίσημα Manhattan District, και ανεπίσημα Manhattan Project), του αμερικανικού προγράμματος για την κατασκευή ατομικής βόμβας. Το πρόγραμμα ήταν σε λειτουργία όταν έπεσαν οι βόμβες και είχε και άλλες σχεδόν έτοιμες, στα τελευταία στάδια συναρμολόγησης. Υπήρξε η πρόταση από Αμερικανούς επιτελείς να εκτελεστούν κι άλλοι ατομικοί βομβαρδισμοί της Ιαπωνίας· είναι άγνωστο όμως αν κάτι τέτοιο τελικά θα συνέβαινε, καθώς η Ιαπωνία παραδόθηκε στους συμμάχους στις 15 Αυγούστου 1945, δυο μέρες πριν την ολοκλήρωση της κατασκευής της επόμενης βόμβας.

Ο αρχικός αριθμός των θυμάτων που πέθαναν ακαριαία από τη ρίψη των βομβών υπολογίζεται σε περίπου 70.000 στη Hiroshima και 40.000 στο Nagasaki. Όμως οι ολέθριες συνέπειες της πυρηνικής ακτινοβολίας τους επόμενους τέσσερις μήνες αύξησαν τον αριθμό των νεκρών σε 90.000 – 166.000 στη Hiroshima και 80.000 στο Nagasaki . Μέχρι το 1950 ο απολογισμός των θυμάτων είχε φτάσει τα 200.000 θύματα. 

Μετά την πυρηνική επίθεση η Hiroshima ξαναχτίστηκε και το κοντινότερο στο σημείο της εκρήξεως όρθιο κτήριο χαρακτηρίσθηκε «Θόλος Genbaku» (原爆ドーム) ή «Ατομικός Θόλος», τμήμα σήμερα του Μνημείου Ειρήνης της Hiroshima.

Πού βρίσκεται η «μέση του Ωκεανού;»

Το σημείο της Γης που απέχει περισσότερο από τη στεριά, βρίσκεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και είναι γνωστό ως «Point Nemo». Πήρε το όνομά του από το διάσημο καπετάνιο του υποβρυχίου «Ναυτίλος» στα μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν «Είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από τη θάλασσα» και «Η μυστηριώδης νήσος».

Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε τρόπος προσδιορισμού της «μέσης του ωκεανού». Το 1992, ο Κροάτης μηχανικός έρευνας Hrvoje Lukatela που ζει και εργάζεται στον Καναδά, χρησιμοποίησε ένα γεωχωρικό πρόγραμμα δικού του σχεδίου που ονομάζεται «Ίππαρχος ο Ρόδιος», προς τιμήν του μεγαλύτερου αρχαίου Έλληνα αστρονόμου που ανακάλυψε τα γεωγραφικά πλάτη και μήκη προκειμένου να υπολογίσει τις αποστάσεις στην επιφάνεια της Γης, για να εντοπίσει με τη σειρά του τη «μέση του ωκεανού». Ο Hrvoje Lukatela σκέφτηκε πως επειδή η επιφάνεια της Γης είναι τρισδιάστατη, θα πρέπει το πλέον απομακρυσμένο σημείο των ωκεανών της να καθορίζεται στην ίδια απόσταση από το πλησιέστερες τρεις ακτές. Το πρόγραμμα «Ίππαρχος ο Ρόδιος» εντόπισε το σημείο αυτό, το οποίο έλαβε την ονομασία «Point Nemo».

 

Το «Point Nemo» βρίσκεται στις γεωγραφικές συντεταγμένες 48° 52,6΄ νότια, 123° 23.6΄ δυτικά και απέχει 1.670 μίλια (2.688 χιλιόμετρα) από τρία σημεία ξηράς: Από το Ducie Island, μια ακατοίκητη ατόλη στο Pitcairn Island προς τα βόρεια, το Motu Nui στα βορειοανατολικά, το μεγαλύτερο από τα τρία νησιά στο νότιο άκρο της Νήσου του Πάσχα και του Maher Island ανοικτά των ακτών της Marie Byrd Land στην Ανταρκτική, νότια.

Σωτήρης Σκάντζικας: Ο Έλληνας της Μεγάλης ναζιστικής Απόδρασης

Το κλασικό πολεμικό «Η Μεγάλη Απόδραση» με τον Στιβ ΜακΚουίν γυρίστηκε το 1963 για να διηγηθεί μια πραγματική ιστορία που έλαβε χώρα στα ναζιστικά στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου το σωτήριο έτος 1944.

Ήταν την προηγούμενη χρονιά που οι ναζί είχαν μεταφέρει τους πιο «ζωηρούς» αιχμαλώτους πολέμου σε μια εγκατάσταση υψίστης ασφαλείας στη Νότια Σιλεσία, στον χώρο δηλαδή που ο συνταγματάρχης φον Λούγκερ κόμπαζε πως «δεν θα υπάρξουν αποδράσεις από αυτό το στρατόπεδο». Οι Γερμανοί είχαν ταλαιπωρηθεί εξάλλου αρκετά από τις τόσες αποδράσεις των αιχμαλώτων Συμμάχων, γι’ αυτό και μετέφεραν τους πιο αποφασισμένους στο στρατόπεδο Στάλαγκ Λουφτ Γ’.

Κι όμως, παρά τις εμφατικές διακηρύξεις του Γ’ Ράιχ, εκεί θα λάμβανε χώρα η μαζικότερη και πιο πετυχημένη οργανωτικά και εκτελεστικά δραπέτευση του πολέμου, όταν 73 άνθρωποι το έσκασαν κάτω από τις μύτες των δεσμοφυλάκων! Τα πολλαπλά μέτρα ασφαλείας στάθηκαν ανίκανα να κρατήσουν εντός τούς μαέστρους της απόδρασης, μεταξύ των οποίων ήταν και ο έλληνας ανθυποσμηναγός Σωτήριος Σκάντζικας.

Ήταν την άνοιξη του 1943 όταν ο δαιμόνιος βρετανός αξιωματικός της Βασιλικής Αεροπορίας, Ρότζερ Μπούσελ, συνέλαβε το παράτολμο και πρωτόγνωρο λίγο-πολύ σχέδιο απόδρασης: να την κάνουν σκάβοντας όχι ένα, αλλά τρία τούνελ! Σε περίπτωση που οι Γερμανοί ανακάλυπταν το ένα, δεν θα μπορούσαν να διανοηθούν ότι υπήρχαν άλλες δυο σήραγγες που περίμεναν τους τροφίμους.

Ο Σκάντζικας συμμετείχε στη συστηματική δουλειά της διάνοιξης των τριών τούνελ και όταν όλα ετοιμάστηκαν, απέδρασε πλάι στους άλλους 75. Το μοναδικό της Μεγάλης Απόδρασης, όπως ονομάστηκε πριν καν βγει η ταινία, ήταν η μαζικότητα του σχεδίου, καθώς περισσότεροι από 600 αιχμάλωτοι γνώριζαν και βοήθησαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στην πραγματοποίησή της.

Έναν σχεδόν χρόνο μετά, τα τρία τούνελ ήταν έτοιμα. Και μια αφέγγαρη νύχτα του Μαρτίου του 1944, παρά τις αναποδιές, 76 κρατούμενοι το σκάνε, αν και σύντομα θα έπεφταν στα χέρια της Γκεστάπο οι 73 από δαύτους. Ο έλληνας πιλότος ήταν ανάμεσα στους πενήντα που εκτελέστηκαν στο απόσπασμα, είχε όμως κι αυτός το χαμόγελο στα χείλη που την είχε φέρει στους ναζί και μάλιστα στο ίδιο τους το σπίτι.

Μέχρι τότε βέβαια ο γενναίος ανθυποσμηναγός της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας είχε πάρει μέρος σε πολλές αερομαχίες κατά του Άξονα μέσα στο κόκπιτ του θρυλικού μαχητικού του Hurricane. Κατάφερε να διαφύγει ακόμα και από την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου τον Απρίλιο του ’41 στην Κρήτη, περνώντας στη Μέση Ανατολή και παίρνοντας μέρος σε νέες αερομαχίες στη Βόρεια Αφρική.

Ο πιλότος της 336ης Βασιλικής Ελληνικής Μοίρας Διώξεως συμμετείχε στην εξίσου θρυλική επιχείρηση «Θέτις» που οργάνωσαν οι Σύμμαχοι τον Ιούλιο του 1943 για να πλήξουν τους ναζί στην Κρήτη, όταν το Hurricane καταρρίφτηκε και εκείνος έπεσε στα χέρια του εχθρού.

Τώρα ήταν ώρα για νέους άθλους, παρά το γεγονός ότι θα ήταν αιχμάλωτος πολέμου…

Πρώτα χρόνια

Ο Σωτήριος Σκάντζικας γεννιέται το 1921 στην Αθήνα. Για τα παιδικά του χρόνια και την οικογενειακή του κατάσταση δεν είναι τίποτα γνωστό, τον ξαναβρίσκουμε όμως τον Σεπτέμβριο του 1940 ως δόκιμο στη Σχολή Αεροπορίας.

Ξέρουμε επίσης ότι μετά την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου, μετακινήθηκε στη Μέση Ανατολή, όπου συνέχισε την εκπαίδευση του πιλότου. Τον Ιούλιο του 1942 πήρε τον βαθμό του αρχισμηνία και ως κυβερνήτης έλαβε μέρος στις συμμαχικές επιχειρήσεις του Αφρικανικού Μετώπου…

Επιχείρηση «Θέτις» - Στόχος: Κρήτη

Στις 23 Ιουλίου 1943, τόσο η 335 όσο και η 336 ΜΔ γνώρισαν σημαντικές απώλειες σε επίπεδο χειριστών, όταν συμμετείχαν από κοινού στην επιχείρηση «Θέτις», τη σημαντικότερη και μαζικότερη αποστολή των ελληνικών μοιρών δίωξης στη Μέση Ανατολή. Ο στόχος των Συμμάχων ήταν η προσβολή γερμανικών στόχων στην κατεχόμενη πια Κρήτη και για τους έλληνες πιλότους είχε ιδιαίτερη συμβολική, μιας και γινόταν ως αντίποινα για τη Σφαγή της Κανδάνου από το γερμανικά στρατεύματα.

Οκτώ αεροσκάφη της 335 ΜΔ απογειώθηκαν από το αεροδρόμιο της Μάρσα Ματρούχ και άλλα εννιά της 336 ΜΔ, μεταξύ των οποίων και το Hurricane του ανθυποσμηναγού Σκάντζικα. Έπειτα από τρεις ώρες πτήσης, τα ελληνικά μαχητικά πλήττουν τον σταθμό ραντάρ της Ιεράπετρας καθώς και στρατιωτικούς στόχους στην ευρύτερη περιοχή, παρά τον καταιγισμό των αντιαεροπορικών πυρών. Ο ανθυποσμηναγός Κόκκας παρατηρεί: «Χτυπάμε καταυλισμούς, αυτοκίνητα, πυροβολεία και κάθε στρατιωτικό στόχο που βρίσκεται μπροστά μας. Παντού όμως μας δίνουν και απάντηση τα εχθρικά αντιαεροπορικά».

Τα ελληνικά αεροπλάνα συνέχισαν την αποστολή τους στο Ηράκλειο, όπου και έπληξαν γερμανικό στρατόπεδο. Εκεί θα χτυπηθεί το μαχητικό του Σκάντζικα και θα καταπέσει. «Ακριβώς δεξιά μου πετάει ο συμμαθητής μου, ο Σκάντζικας, και μου κάνει νόημα με τον αντίχειρα ότι χτυπήθηκε. Το αεροπλάνο του είναι σκεπασμένο με λάδια που φανερώνει τι πρόκειται να συμβεί στον συνάδελφό μου. Ήταν η τελευταία φορά που τον είδα», αναφέρει συνάδελφός του.

Ο πιλότος κατάφερε να απεγκλωβιστεί από το HW250 και να προσγειωθεί με το αλεξίπτωτό του, έπεσε όμως αμέσως στα χέρια του εχθρού. Με συνοπτικές διαδικασίες οδηγείται στο στρατόπεδο αιχμαλώτων της Κάτω Σιλεσίας, όπου θα φυλακιζόταν λίγο αργότερα και ο διοικητής του, σμηναγός Διαμαντόπουλος…

Η μεγαλοφυής Μεγάλη Απόδραση

Το Στάλαγκ Λουφτ Γ’ είχε χτιστεί κοντά στην πόλη Ζάγκαν της σημερινής Πολωνίας (Κάτω Σιλεσίας τότε), καθώς το ορεινό του τοπίου θα έκανε δύσκολη τη διάνοιξη τούνελ. Έτσι πίστευαν τουλάχιστον οι αρχιτέκτονες του στρατοπέδου αιχμαλώτων, καθώς το ήθελαν υψίστης ασφαλείας, προκειμένου να μεταφερθούν εκεί όλοι οι ύποπτοι για δραπέτευση αιχμάλωτοι πολέμου.

Η Ανατολική Πτέρυγα άνοιξε για πρώτη φορά τις πύλες της στις 21 Μαρτίου 1942, φιλοξενώντας βρετανούς αιχμαλώτους, τόσο αξιωματικούς της Βασιλικής Αεροπορίας όσο και της Ναυτικής Αεροπορίας. Στις 11 Απριλίου 1942 παραδόθηκε η Κεντρική Πτέρυγα, για να στεγάσει και πάλι Βρετανούς. Τρίτη κατά σειρά είναι η Βόρεια Πτέρυγα, η οποία δημιουργήθηκε στις 29 Μαρτίου 1943 ειδικά για τους βρετανούς αεροπόρους. Μια τέταρτη (Νότια Πτέρυγα) και μια πέμπτη (Δυτική Πτέρυγα) λειτούργησαν τον Σεπτέμβριο του 1943 και τον Ιούλιο του 1944, αντίστοιχα, για αξιωματικούς της Κοινοπολιτείας και Αμερικανούς αυτή τη φορά αιχμαλώτους.

Το Στάλαγκ διέθετε μάλιστα το καλύτερο πρόγραμμα ψυχαγωγίας από κάθε άλλο ναζιστικό στρατόπεδο αιχμαλώτων, διαθέτοντας γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ και βόλεϊ. Οι κρατούμενοι συμμετείχαν στις αθλητικές δραστηριότητες και διοργανώνονταν ακόμα και εσωτερικά πρωταθλήματα. Μέχρι και η δεξαμενή νερού για την πυρόσβεση είχε μετατραπεί σε πισίνα για κολύμπι!

Οι 800 άντρες της δύναμης του στρατοπέδου ήταν παλαίμαχοι αεροπόροι ή τραυματίες που βρίσκονταν σε στάδιο ανάρρωσης. Όσο για τον ταγματάρχη υποδιοικητή, ήταν καθηγητής πανεπιστημίου πριν από τον πόλεμο, πολυμαθής και εξαιρετικά επιεικής στη διοίκηση του στρατοπέδου, ένας τύπος που εκτιμούσαν όλοι οι αιχμάλωτοι για τη χαλαρότητα και τα στραβά μάτια που έκανε στις τόσες απαγορεύσεις.

Εκεί θα οδηγηθεί ο Σκάντζικας, θα πάρει αριθμό κρατουμένου «Νο 1822», θα τοποθετηθεί στην πτέρυγα με τους βρετανούς αεροπόρους και θα λάβει από την αρχή μέρος στις προετοιμασίες για τη μεγάλη απόδραση, καθώς εκατοντάδες αιχμάλωτοι πήραν μέρος στο σκάψιμο και τις άλλες δουλειές, άλλος περισσότερο και άλλος λιγότερο. «Εγκέφαλος» της όλης επιχείρησης ήταν ο βρετανός επισμηναγός Ρότζερ Μπούσελ, που οργάνωσε στη Βόρεια Πτέρυγα την περιβόητη σήμερα «Επιτροπή Αποδράσεων» και άφησε άπαντες με το στόμα ανοιχτό όταν τους διηγήθηκε το ανατρεπτικό του σχέδιο.

Ο πιλότος της RAF άνοιξε το στόμα του και είπε: «Όλοι εμείς που βρισκόμαστε σε αυτή εδώ την αίθουσα ζούμε με δανεικό χρόνο. Κανονικά θα έπρεπε να είμαστε νεκροί. Ο μόνος λόγος που ο Θεός μάς επέτρεψε να ζούμε ακόμη είναι για να μπορέσουμε να κάνουμε κόλαση τη ζωή αυτών των Ούννων. Στη Βόρεια Πτέρυγα θα επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας για την ολοκλήρωση μιας κεντρικής σήραγγας διαφυγής. Δεν θα κατασκευάσει κανείς άλλος κανένα άλλο τούνελ. Θα σκάψουμε τρεις ποτισμένες στο αίμα σήραγγες. Τις Τομ, Ντικ και Χάρι. Μία απ’ όλες θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα».

Ο Μπούσελ τα είχε σκεφτεί όλα: το σχέδιό του περιλάμβανε τη μαζική απόδραση 200 και πλέον κρατουμένων, οι οποίοι ντυμένοι με πολιτικά ρούχα και με πλαστά χαρτιά στα χέρια τους θα περνούσαν απαρατήρητοι από τον εχθρό. Ήταν εξάλλου σε γερμανικό έδαφος και όλα τα προσχήματα έπρεπε να τηρηθούν. Ο Μπούσελ ήθελε να βγάλει και τους 600 αιχμαλώτους που πήραν τελικά μέρος στην αποστολή, επικράτησε ωστόσο η λογική: πρώτα θα έβγαιναν όσοι μιλούσαν γερμανικά και αυτοί που είχαν βοηθήσει φυσικά πολύ.

Η κατασκευή της σήραγγας «Τομ» ξεκίνησε σε μια σκοτεινή γωνιά ενός κτιρίου της Βόρειας Πτέρυγας. Η είσοδος του «Ντικ» ήταν προσεκτικά κρυμμένη σε ένα φρεάτιο αποστράγγισης στις τουαλέτες. Ο «Χάρι» κρυβόταν καλά κάτω από μια σόμπα. Περισσότεροι από 600 άνθρωποι πήραν με κάθε μέσο και τρόπο μέρος στην κατασκευή τους.

Μιλάμε εξάλλου για εννιά μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης! Το πλάτος των τουνέλ ήταν αρκετά στενό, γύρω στους εξήντα πόντους. Για να στηριχθούν μάλιστα οι αμμώδεις τοίχοι των τούνελ χρησιμοποιήθηκαν ξύλινα υποστηρίγματα που προήλθαν από τις σανίδες των κρεβατιών των τροφίμων.

Ο σμηναγός Μπομπ Νέλσον κατασκεύασε τους αεραγωγούς των τούνελ, τα οποία χρειάστηκαν έναν περίπου χρόνο για να αποπερατωθούν, καθώς έπρεπε να προσέχουν πολύ. Η ευρηματικότητα των συμμετεχόντων να κρατήσουν μυστική την επιχείρηση αξίζει ιδιαίτερη μνεία, όπως εξίσου μεγαλοφυής ήταν και η εκτέλεση του σχεδίου, καθώς τα πάντα μετατρέπονταν σε σκαπτικά εργαλεία και άλλα εξαρτήματα της επιχείρησης.

Το λίπος από τις κρύες σούπες, για παράδειγμα, έγινε κεριά που φώτιζαν τα λαγούμια, την ίδια ώρα που το χώμα κρυβόταν μέσα σε ειδικές τσέπες που έραψαν οι τρόφιμοι στα παντελόνια τους. Με το χώμα το παντελόνι έπαιρνε ένα ιδιαίτερο σχήμα που θύμιζε πιγκουίνους, κι έτσι οι μεταφορείς του χώματος ονομάστηκαν «πιγκουίνοι» (και εξαιτίας του χαρακτηριστικού προσεκτικού τους βαδίσματος).

Ταυτοχρόνως, με δωροδοκίες και άλλες εκδουλεύσεις στους φρουρούς, οι αιχμάλωτοι κατάφεραν να προμηθευτούν πλαστά έγγραφα, πυξίδες, χάρτες, πολιτικά ρούχα, ακόμα και γερμανικές στολές. Όλα ήταν πια έτοιμα και μάλιστα κάτω από τις μύτες των Γερμανών, παρά το γιγαντιαίο της επιχείρησης και το μαζικό της οργάνωσής της.

Κάτι είχαν καταλάβει βέβαια ότι σκαρωνόταν στο στρατόπεδο, δεν μπορούσαν ωστόσο να εξακριβώσουν τι. Έβαλαν πάντως καλού κακού κάποιους φρουρούς να καραδοκούν στο δάσος έξω από το Στάλαγκ, όταν και ανακάλυψαν τον «Τομ».

Τα χρονικά περιθώρια είχαν στενέψει λοιπόν και η μεγάλη απόφαση πάρθηκε γρήγορα γρήγορα. Διακόσιοι νοματαίοι θα το έσκαγαν το βράδυ και μάλιστα όσοι είχαν δουλέψει σκληρά. Όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, ο Σκάντζικας, που όλοι φώναζαν «Νικ», είχε εργαστεί σαν σκυλί, γι’ αυτό και ήταν ένας από τους πρώτους 100 που θα έβγαιναν.

Τη νύχτα της 25ης Μαρτίου 1944 το φεγγάρι δεν βγήκε. Η στιγμή ήταν ιδανική, αν και το πυκνό χιόνι που είχε πέσει έφραξε την είσοδο του κεντρικού τούνελ διαφυγής. Τα σχέδια άλλαξαν την τελευταία στιγμή, κι έτσι «μόνο» 76 κατάφεραν να διαφύγουν από τον «Χάρι». Ήταν 21 Βρετανοί, έξι Καναδοί, έξι Πολωνοί, πέντε Αυστραλοί, τρεις Νοτιοαφρικανοί, δύο Νεοζηλανδοί, δύο Nορβηγοί, ένας Βέλγος, ένας Τσεχοσλοβάκος, ένας Γάλλος, ένας Λιθουανός και ένας Έλληνας φυσικά, ο Σκάντζικας, που κατάφερε να αναπνεύσει για λίγο τον αέρα της ελευθερίας.

Ο Σκάντζικας είχε μάλιστα το νούμερο 49 μεταξύ των 100 της πρώτης απόπειρας, ενώ ο διοικητής του Σπυρίδων Διαμαντόπουλος έμεινε εκτός εκατοντάδας. Ο Σκάντζικας είχε εφοδιαστεί με πλαστή ταυτότητα και πολιτικά ρούχα, έχοντας τις πιθανότητες υπέρ του. Η απόδραση συγκλόνισε όμως το Γ’ Ράιχ και έπληξε το γόητρο του ίδιου του Φύρερ, ο οποίος διέταξε να συλληφθούν και να εκτελεστούν άμεσα όλοι οι δραπέτες. Έστησε μάλιστα ένα τεράστιο ανθρωποκυνηγητό με δεκάδες χιλιάδες αστυνομικούς, στρατιώτες, συνοριοφύλακες και άντρες της Γκεστάπο…

Το φριχτό τέλος

Η απόδραση, που ξεκίνησε στις 10:00 το βράδυ και διήρκεσε έως τις 5:00 τα ξημερώματα της 25ης Μαρτίου, έφερε τον Σκάντζικα και τους άλλους έντεκα της ομάδας του στο δάσος έξω από το στρατόπεδο. Ντυμένος με τροποποιημένη παλιά στολή και εργατικό καπέλο, απέδρασε πλάι στον Βρετανό σμηναγό Τζίμι Τζέιμς. Το σχέδιο τους προέβλεπε να κατευθυνθούν στα τσεχοσλοβακικά σύνορα, με προορισμό την Ελλάδα, και μέσω Τουρκίας να φτάσουν στη Μέση Ανατολή, για να ριχτούν και πάλι στον πόλεμο.

Η δωδεκαμελής ομάδα έφτασε στον σιδηροδρομικό σταθμό του Τσίμπσντορφ και από κει με τα πόδια, διαβαίνοντας κορφοβούνια και χαράδρες, έφτασαν την επομένη στην πόλη Χίρσμπεργκ. Αποκαμωμένοι οι δυο άντρες, καθώς η ομάδα χωρίστηκε, είπαν να ξανανέβουν στο τρένο, κι αυτό ήταν το μοιραίο λάθος. Οι γερμανικές αρχές καραδοκούσαν για τους δραπέτες και στον έλεγχο που τους έγινε συνελήφθησαν αμέσως.

Την Τετάρτη, 28 Μαρτίου 1944, στις 2:00 μετά το μεσημέρι, ο Σκάντζικας οδηγήθηκε στο απόσπασμα. Σε μια από τις δίκες της Νυρεμβέργης αποκαλύφθηκε ότι εκτελέστηκε στις 29 Μαρτίου από στρατιώτη της Γκεστάπο, κάτω «από αδιευκρίνιστες συνθήκες». Στο πιστοποιητικό θανάτου του αναγραφόταν ψευδώς ότι «κατά τη μεταφορά του, εφονεύθη επιχειρώντας να δραπετεύσει», όπως έγραφαν εξάλλου όλα τα πιστοποιητικά των πενήντα εκτελεσθέντων.

Ο θάνατός του ανακοινώθηκε στην 336η ΒΕΜΔ με τηλεγράφημα τον Μάιο του 1944: «Μετά λύπης σας γνωρίζουμε ότι ο ανθυποσμηναγός Σωτήρης Σκάντζικας της Ε.Β.Α., ανήκων στη μονάδα σας, απολεσθείς την 23-7-1943 και αιχμαλωτισθείς, φέρεται νυν ως αποθανών, εν αιχμαλωσία. Όπως πληροφορήθηκε το υπουργείο Αεροπορίας, ο ανωτέρω αξιωματικός εφονεύθη βληθείς την 25η Μαρτίου 1944, καθ’ ον χρόνον προσεπάθη να δραπετεύσει εκ του στρατοπέδου αιχμαλώτων Stalag Luft ΙΙΙ».

Για να κρυφτεί μάλιστα το έγκλημα πολέμου, η σορός του αποτεφρώθηκε στο κρεματόριο της πόλης Χίρσμπεργκ και η τεφροδόχος του στάλθηκε χαιρέκακα πίσω στο στρατόπεδο απ’ όπου είχε δραπετεύσει. Από τους 76 της Μεγάλης Απόδρασης, μόλις τρεις, δύο Νορβηγοί και ένας Ολλανδός αξιωματικός, κατάφεραν να διαφύγουν από την κατεχόμενη Ευρώπη και να σωθούν.

Η λήκυθος του Σκάντζικα τοποθετήθηκε αργότερα στο μνημείο που στήθηκε από τους παλιούς συγκρατούμενούς του στο στρατιωτικό κοιμητήριο του Πόζναν της Πολωνίας. Αργότερα έγινε γνωστό ότι το μαζικό έγκλημα της εκτέλεσης των δραπετών έλαβε χώρα στις 30 Μαρτίου και πως οι άντρες της Γκεστάπο τους πυροβόλησαν από πίσω, προφασιζόμενοι ότι οι συλληφθέντες προσπαθούσαν να αποδράσουν.

Όταν οι Γκεσταπίτες μπήκαν στο στρατόπεδο για έρευνα, έμειναν έκπληκτοι από το θέαμα που αντίκρισαν. Ο περισσότερος εξοπλισμός του στρατοπέδου είχε εξαφανιστεί! Καρέκλες, τραπέζια, καλώδια, κρεβάτια, μαχαιροπίρουνα και ένα σωρό ακόμα αντικείμενα είχαν χρησιμοποιηθεί για το μεγάλο σχέδιο.

Παραδόξως, η ελληνική συμμετοχή στη Μεγάλη Απόδραση σπανίως μνημονεύεται στα μνημόσυνα των θυμάτων και τα αφιερώματα του γεγονότος…

Πηγή: Newsbeast